خواص ضد سرطانی کلاله گیاه زعفران (کروکوس ساتیووس)

admin admin

چکیده:
امروزه یکی از مهم ترین علل شایع مرگ در سطح جهان بیماري سرطان بوده که شیوع و میزان مرگ و میر آن در ایران، قابل توجه میباشد. از طـرف دیگـر،با توجه به بومی بودن گیاه زعفران در منطقه خراسان جنوبی، در مطالعه حاضر خواص ضد تومـوري کلالـه زعفـران و برخـی از مکانیسـم هـا ي عمـل آن در مدل هاي مختلف ماکرومولکولی، سلولی و حیوانی مرور شده است. در طب سنتی از کلاله زعفران به‌عنوان ترکیب دارویـی در درمـان بسـیاري از بیمـاری هـاماننددیابت،فشارخون و سرطان یاد شده است،نتایج تحقیقات طب جدید نیز نشان داده اند که میتوان از کلاله زعفران و متابولیت هـاي ثانویـه آن در تولیـد داروهاي مکمل مرتبط با درمان انواع سرطان هاي انسانی استفاده کرد. کلاله زعفران به شکل اختصاصی رشد و تکثیـر سـلول هـای سـرطانی را مهـار کـرده در حالیکه بر رشد سلول هاي نرمال بی تأثیر بوده، همچنین منجر به کاهش عوارض جانبی درمان هاي رایج میشود. متابولیت هاي اصلی کلاله زعفران شـامل مونوترپن آلدهیدها و کاروتنوئیدها میباشند که در این میان کاروتنوئیدهاي کلاله مانند کروسین و کروستین داراي اثرات ضد اکسیدانی، ضد سـرطانی و ضـد جهش زایی بیشتري در مقایسه با سایر ترکیبات می‌باشد. مطالعه حاضر پیشنهاد میکند که داروهاي ضد تومور مشتق از کلاله زعفران مـی تواننـد بـه عنـوان درمان های مکمل، ایمن و امیدبخش براي انواع سرطان ها در آینده نزدیک به کاربرده شوند.

مقدمه:
امـروزه یـک راهکـار امیدوارکننـده بـراي مهـار
سرطان، شـیمی -پیشـگیري (chemoprevention)
می باشد که به مصرف مواد غذایی یا دارویی کـه از
میکند. عوامل آنتی اکسـیدانی ماننـد ویتـامین هـا ، بروز یا پیشرفت سـرطان جلـوگیري کـرده، اشـاره سلنیوم و عصاره برخـی گیاهـان ، بـه عنـوان منـابع اصلی تولید و توسعه داروهاي شـیمی – پیشـگیري در سرطان، مطرح شدهاند (۱).از طرف دیگـر، بـه دلیـل افـزایش مقاومـت سـلول هـاي سـرطانی بـه درمــان هــاي رایــج، کشــف و شناســایی عوامــل ضدسرطانی گیاهی جدید موردتوجـه قـرار گرفتـه
است

(2).یکی از گیاهان بـومی خراسـان جنـوبی زعفـران
(کروکوس ساتیووس) میباشد (2 )که از زمانهاي
گذشته، کلاله خشک آن به عنوان یک ماده دارویی،جمله ضدافسردگی، ضد تشنج، اثرات ضد آسـمی،ضـد دیابـت، ضـدالتهاب، ضـد اکسـیدانت و ضـدسرطان می باشد (1-3) در کلاله خشـک زعفـران،بیش از 150 ترکیب مختلف از جمله قندها، مـواد معدنی، چربی ها، ویتامین ها و متابولیت هاي ثانویـه،شــامل تــرپن هــا، فلاونوئیــدها، آنتوســیانین وکاروتنوئیـــدها شناســـایی شـــده اســـت (1 ،4).      متابولیت هاي ثانویـه زعفـران بـه دو دسـته اصـلی تقسیم.   می شوند، دسته اول کاروتنوئیدها مانند آلفا و بتاکــاروتن، لیکــوپن، زاگــزانتین، کروســتین وکروسینها و دسته دوم مونـوترپن آلدئیـدها مثـل پیکروکروسین و سافرانال می‌باشند کـه سـاختمان بیوشیمی آنها در شکل 1 ارائه شده اسـت . منبـع غنــی رنــگ قرمــز زعفــران و یکــی از محــدود            کاروتنوئیدهاي محلول در آب موجود در طبیعـت،کروسـین .  (3 ،5)،مسـئول عطـر و بـوي زعفـران،ســـافرانال (2 ،3 )،        و طعـــم تلـــخ آن ناشـــی از پیکروکروسین میباشد (3 ،6).

یکی از خواص دارویی مهم کلالـه هـاي زعفـران،اثرات ضدسرطانی آن است. اولین گزارش از خواص ضدسرطانی این گیاه توسط گاینر و همکـارانش درسـال 1976 مـیلادي ارائـه شـد (4 ).از آن زمـان تـاکنون مطالعـات زیـادي مبنـی بـر اثـرات آنتـی توموري آن روي سرطان هاي مختلف دهانه رحـم،کبد، ریه، کلون، پوست، پانکراس، مثانـه و پسـتان در محیط آزمایشگاهی یا در موجـود خواص ضد سرطانی کلاله زعفـران در سطح ماکرومولکولی در لوله آزمایشگاه در بیشتر موارد بروز سرطان، بـه علـت صـدمات ژنتیکی مکانیسم هاي کنترل کننـده رشـد و تکثیـر سلولی دچار نقص شده، تنظـیم چرخـه سـلولی ازبین رفته و در نتیجه بدون توجه به نیاز بدن، رشد و تقسیم سلولی انجام میگیرد (7 ).DNA به علت نقشی که دررونویسی و همانندسازي ماده ژنتیکی هر سلول در مرحله اصـلی رشـد و تکثیـر سـلولی دارد، هدف اصلی بسیاري از میانکنش های دارویـی است (8).اتصال لیگاند بـه DNA بـه سـه طریـق متفـاوت صـورت مـیگیـرد.

(الـف) میـانکنش بـا پــروتئین هــایی کــه از طریــق اتصــال بــه DNA ، رونویســی را کنتــرل مــیکننــد ماننــد میــانکنش داروهاي ضد سرطانی آدریامایسـن بـا هیسـتون و میتوکسانترون با آنـزیم توپـوایزومراز (12-9)     (ب)میـانکنش بـا RNA متصـل شـونده بـه DNA دو رشته که ساختار سه رشـته اي یـا هیبریـد RNA DNA را تشکیل       می دهـد و از ایـن طریـق نـواحی تـک رشـته اي DNA در معـرض قـرار گرفتـه و با فعالیت رونویسی تداخل میکنـد .  (ج) لیگانـدهاي کــوچکی کــه بــه صــورت مســتقیم بــه DNA دو رشته اي متصل میشوند. لیگاندهاي کوچک ممکن است، بین دو رشته ی DNA فرو روند کـه در ایـن صورت به آنها فرو رونده گفته میشود، به شـکاف کوچک یا بـزرگ DNA متصـل شـوند، میـانکنش الکتروستاتیکی با گروه هاي فسفات DNA ایجـاد و یا ترکیبی از این میـانکنش هـا را بـا DNA برقـرار کننــد (9 ،10 ،13).در هــر یــک از ســازوکارهاي اتصال فوق، رج بندي مناسب بین بازها از بین رفته است. بسیاري از داروهای ضد سرطان مانند سیس پلاتین مستقیماً به DNA متصل شده و با اثـر بـر ســاختار آن، فرآینــدهاي درون ســلولی مــرتبط،همچون همانندسازي یا رونویسی را، مهار یا کنترل مــیکننــد (6 ،8 ).میــان کــنش کاروتنوئیــدهــا         (کروســین و کروســتین) و مونــوترپن آلدئیــدهای    (سافرانال و پیکروکروسین) کلاله زعفران با DNA و الیگونوکلئوتیدهاي غنـی از گـوانین -سـیتوزین و آدنین-تیمین بـه وسـیله روش هـاي طیـف سـنجی مانند دورنگ نمایی دورانـی و اسـپکتروفلورومتریگ بررسی شده است. نتایج این مطالعـات نشـان داده که این اجزا به شکاف کوچـک DNA متصـل و در نتیجــه تغییــرات ســاختاری و فضــایی DNA ،  از آرایش B به C القا شده و سپس با به هـم ریخـتن توالی بازها و کاهش پایداري DNA در غلظت های بالاي اجـزا همـراه مـی باشـد . پتانسـیل و توانـایی برقراري میان کنش ما بین کاروتنوئید هاي زعفران و DNA یـا الیگونوکلئوتیـدها، بیشـتر از منـوترپن آلدهیدها است. در بین کاروتنوئیدها، میـان کـنش کروستین با DNA یـا الیگونوکلئوتیـدها بیشـتر از کروســــین و در بــــین منــــوترپن آلدهیــــدها،پیکروکروسین بیشتر از سافرانال است (6 ،8 ،14). کاناکیس و همکاران در سـال 2007 گـزارش داده اند سافرانال، کروستین و دي متیل کروسـتین بـه دو صورت خـارجی و فرورونـده بـه DNA متصـل میشوند و در غلظت هـاي بـالاي کاروتنوئیـدها و ســافرانال تغییــر فضــایی DNA از B بــه A القــا می شود (15)؛ اما کاروتنوئیدها بـه دلیـل نداشـتن حلقه هاي آروماتیکی مسطح، نمیتوانند بـه عنـوان ترکیبات فرورونده بین         جفت بازهاي DNA ماننـد اتیدیوم بروماید، عمل کنند (2)جالب توجه اسـت برخــی از داروهــاي ضــد ســرطانی کــه بــا DNA میانکنش می دهند به توالی هاي نوکلئوتیدي ویژه اي متصل میشوند؛ به عنـوان مثـال، نتروپسـین و دیستامایسین آ، از طریـق پیونـدهاي هیـدروژنی و واندروالس تنها به نواحی غنی از آدنـین -تیمـین و  برخی نیز مانند اکتینومایسین دی به توالی هایی حاوی از گوانین_سیتوزین متصل می شوند (17،16).بررسی ارجحیت میان کنش کاروتنوئیـدها و مونــوترپن آلدئیــدهاي کلالــه هــاي زعفــران بــاالیگونوکلئوتیدهاي ویـژه نشـان داده اسـت کـه در میـــزان میـــان کـــنش متابولیـــت هـــا بـــه الیگونوکولئوتیدها هیچ گونه ارجحیت اتصال وجود ندارد (8 ،14).مطالعه هوشـیار و همکـاران نشـان داد که سـافرانال پـس از میـان کـنش بـا شـکاف کوچک توالی دورشـته اي الیگونوکلئوتیـد غنـی از گوانین-سیتوزین آرایش سه رشـته هاي DNA-H را تشـکیل مـی دهـد (14).فـرم DNA-H در زمـان تراکم، بازشدگی، همانندسـازي، رونویسـی و رشـد ســلولی، دیــده مــی شــود (18)؛ بنــابراین القــاي ساختارهاي مختلف DNA مانند   DNA-H  توسـط سافرانال و یا تغییر کنفورماسیون آن توسـط سـایر متابولیت هاي اصلی زعفـران ، روي بیـان ژن هـای دخیل در فرآیند سرطان مانند ژن هاي سـرطان زا یا سرکوب گر تومور تاثیر گذار میباشند (14).

تلومر هاي کروموزوم یوکاریوتی در بقـاي سـلول ها نقش بسیار مهمی دارند. تلومرها، تکرارهـایی از یک موتیف کوتاه 8-5 جفت بازي و محتـوي یـک بلـوك از 4-2 گـوانین مـی باشـند. آنهـا در طـی همانندسازي هاي پی در پی کوتـاه مـی شـوند ؛   در واقع طول تلومر بـا بقـاي سـلول ارتبـاط مسـتقیم
دارد؛ جالب توجه است که همه سلول هاي سـرطانی طول تلومر را حفظ کـرده و ایـن در نـامیرا شـدن آنهـــا دخالـــت دارد. در تلـــومر تـــوالی هـــایی چهار رشته اي با ساختار ثانویه خاص مانند I_motif  (غنــی از ســیتوزین) و (G_quadroplex) غنــی از (گوانین) وجود دارد. این  ساختارها تلومرها را پایدار و در نامیرا شدن سلولی و سرطان زایی آن دخالت میکنند. ثابت شده است لیگاندهایی که به این دو ساختار متصل میشوند با نقش محافظتی تلومر درDNA و بقاي سـلول تـداخل مـی نماینـد برخـی مطالعات نشان داده اند Sanguinarine ،آلکالوئیدي از ریشــه ی گیــاه  Sanguinaria canadendid ،از طریق میان کـنش بـا سـاختار G_quadroplexدر  DNA اثرات ضد سرطانی در سلولهـاي تومـوريالقا مینماید (19 ،20).بررسی ها نشان داده است.کــه کاروتنوئیــدها و منــوترپن آلدئیــدهاي کلالــه زعفران نیز، قادر به اتصال و میـان کـنش بـا ایـن ساختارها مـی باشـند ؛ کروسـین، پیکروکروسـین و سـافرانال در اثـر میـان کـنش بـا I_motif  تغییـر ساختاري در آن القـا نکـرده و سـبب پایـداري آن میشوند؛ از میان آنها میزان میان کنش کروسین
و پیکروکروسین بیشتر بوده اما کروستین منجر به
تغییر ساختار مذکور میشود. هر چهـار متابولیـت نام برده، با G_quadroplex  میان کـنش دارنـد امـا تغییر ساختاري در آن القـا نمـی کننـد (21 ،22)؛ بنابراین می توان یکی از مکانیسم هاي ضدسرطانی ترکیبات اصلی کلالـه زعفـران را اتصـال آنهـا بـا ساختارهاي تلومري بیان کرد.
بر اساس سـاختار شـیمیایی RNA کـه فقـط از چهار باز مسطح ساخته شده و نوکلئوتیـدها دارای بار منفی می باشند به نظر می رسد هـدف دارویـی نوید بخشی نباشد؛ با این وجـود ملکول هـاي RNA میتوانند با تشکیل حفره هایی با شکل خـاص بـه ملکول هاي کوچک متصل شوند. اتصال لیگاندهاي
کوچـک بـه RNA از طریـق جلـوگیري از اتصـال مـــاکروملکول (پـــروتئین یـــا RNA )،تغییـــر کنفورماســــیون فعــــال RNA ،القــــاي یــــک کنفورماسـیون فرعـی روي RNA و مهـار فعالیـت کاتالیزي RNA ،بر فعالیت بیولوژیک آن تاثیر گذار
مــیباشــد (20).برخــی از ترکیبــات گیــاهی ضدسرطانی مانند کورکومین موجـود در زردچوبـه (20).و ســافرانال و کروســتین موجــود در کلالــه زعفران با RNA میان کنش دارند (23).در هنگام شروع رونویسی از ژن ها، قبل از اتصال عوامل رونویسی به ژن، باید DNA از هیسـتون هـا جدا شود و به این منظور دگرگونی هاي مختلفی در سطح هیستون ها صورت میگیـرد .از جملـه ایـن دگرگونی ها میتوان استیله شدن، فسفریله شدن و متیله شـدن آنهـا را نـام بـرد. همچنـین عوامـل
مختلف فیزیولوژیک، پاتولوژیک و دارویی در داخل سـلول بـر میـانکنش DNA-هیسـتون تـاثیر مـی گذارند. این میان کنش را سست و به ایـن ترتیـب شرایط را براي حمله عوامـل رونویسـی بـه DNA  فراهم می نمایند. از میان پروتئین هاي هیسـتون،
ساختار کروماتین بـه شـدت تحـت تـاثیر سـاختار هیســتون رابــط (H1).مــی باشــد. کاروتنوئیــدها و منوترپن آلدئیدهاي کلاله زعفران با هیسـتون H1 میانکنش داده و منجر به باز شدن تاخوردگی هاي کروماتین در نواحی خاص مانند ژن هاي سرکوبگر تومور میشوند (6 ،24).مقایسه تاثیر کاروتنوئیدها
و منوترپن آلدئیدهاي زعفران بـر کـاهش تشـکیل
کمپلکس هیستون H1 با DNA نشان داده که بـه
ترتیــب اثــر کاهنــدگی کروســتین و ســافرانال در
مقایسه با کروسین و پیکروکروسین بیشتر می باشد
.(25 ،24)
ب- خواص ضد سرطانی کلالـه زعفـران در
سطح سلولی در محیط آزمایشگاه (in vitro)
نتایج متعدد سلولی و مولکولی نشان داده اند که اسـتفاده از کاروتنوئیـدها و مونـوترپن آلدئیـدهاي کلاله خشک زعفـــران در کـاهش رشـد و تکثیـر سلول هاي سرطانی مثل پستان و معده موثر بوده و تاثیر این مواد وابسته به زمـان و غلظـت ترکیبـات
میباشد (2 ).IC50(غلظت القا کننده 50 %مـرگ
ســلولی) عصــاره زعفــران روي رده هــاي ســلول ســرطانی پســتان ( 7-MCF )،کبــدي (HepG2)،                           دهانه رحـم ( HeLa)،کلـون (29-HT)و                    پـانکراس (TCI) به ترتیب ۰/۴، ۰/۸ ۰/۹۷،۰/۹۵،۱، ۱/۴ میلی گرم بر میلی لیتر بیان شده اسـت . در حـالی که اثر بازدارندگی  معنی داري روي رشـد و تکثیـر سلولهاي نرمـال فیبروبلاسـت مـوش L929 نشـان نداده است (1 ،26 ،27 ).۳میلی گرم بر میلی لیتر عصاره زعفران محتوي ۰/۶ میلـی مـولار کروسـین
می باشد، بنابراین، بسیاري از اثرات عصاره زعفـران مربوط به این جز است (1).کروسین در یک رفتار انتخابی وابسته به غلظت و زمان، تکثیـر سـلولهای آدنوکارسینوماي معـده.   (AGS) را مهـار کـرده ، در حالی که اثر مهاري معنی داري بر رشـد سـلولهاي نرمــال فیبروبلاســت پوســت (HFSF_p13) نــدارد.
(28).
داروهاي ضدسرطان بطور معمول با القاء آپوپتوز
(مرگ برنامه ریـزي شـده سـلول ) و یـا توقـف در چرخه تقسیم سـلولی باعـث مهـار رشـد و تکثیـر سلولی می گردنـد (۲).مطالعـات متعـددي اشـاره کرده اند که کروسین با افزایش بیان پروتئین پیش آپوپتوزي Bax و کاسپاز ها و کاهش بیان  پـروتئین ضـــدآپوپتوزي 2-Bcl ،آپوپتـــوز را در ســـلولهای
سرطانی القا کرده اند؛ از طرف دیگر توقـف چرخـه ســلولی در ســلولهاي ســرطانی معــده، پســتان،پانکراس، پروستات و مثانه توسط این جزء زعفران گزارش شـده اسـت               (26 ,28 ,35-33).عـلاوه بـر  این، ۰/۲میلی گرم بر          میلی لیترکروسین تکثیـر و سنتز اسید نوکلئیک را در سـلول هاي کارسـینوماي زبـان ( Tca8113)مهـار کـرده و منجـر بـه القـاي آپوپتوز می شود (۲۹). سلول های سرطانی،برخلاف  سلول هاي نرمال به علت فعالیت زیاد آنـزیم DNA پلیمراز وابسته به RNA (تلومراز)  و حفـظ تلـومر انتهاي کروموزوم، نامیرا میباشند. مشـخص شـده که فعالیت آنزیم تلومراز   سلول هاي هپاتوکارسـینومابعد از تیمار با کروسین کاهش.  می یابد (30).
اثر سمیت کروسـتین ، کاروتنوئیـد دیگـر کلالـه زعفران،در سلول های سرطانی کلون (SW480،NIH3T3) و            معده (AGS)مشاهده شده است؛ در حالی که مانند کروسین، اثر مهاري معنی داري بر رشد و تکثیر سلول هاي نرمال  فیبروبلاسـت پوسـت نداشــته است (۳۷،۳۶).                مطالعه همزمان اثر ضدسرطانی کروسین و کروستین روي
پنج رده سلولی سرطان انسـانی                           (SK_OV_3 HeLa HCT_116  HepG2 A549).               نشان داده است که سمیت سلولی کروستین 18-5 برابـر بیشـتر از کروسین می‌باشد (۰/۲ ۰/۰۵ میلی گرم بـر میلـی لیتر کروستین و ۵/۳  ۱/۹  میلی گرم بر میلی لیتـر کروسین).      این مطالعه، افزایش سطح رادیکال هـاي آزاد سلولی را به عنوان یکی از مکانیسـم هـاي ضـد سرطانی کروستین پیشـنهاد مـی کنـد کـه مشـابه عملکرد برخی از داروهاي ضد سـرطان ی ماننـد 5- فلوئواوراسیل میب اشد (38 ،39).                     یکی از مشکلاتی که در درمان سرطان مطرح است، تهاجم بـافتی و گســترش ســلول هاي ســرطانی از طریــق     سیســتم لنفاوي و یا گردش خون به سایر نقاط بـدن اسـت

(متاستاز)؛ و از عوامـل تاثیرگـذار بـر ایـن فرآینـد، افزایش بیان آنزیم متالوپروتئیناز ماتریکس توسـط سلول هاي تومور یا استرومایی می باشـد . مطالعـه اي نشان داده است که کروسـتین تهـاجم رده سـلول سرطانی پستان MDA_MB_231  را با کاهش بیان آنزیم مسئول متاسـتاز (متالوپروتئینـاز مـاتریکس)مهار میکند (40).
گزارش شده، اثرات ضد توموري آن مبهم می باشد. با وجود اینکـه اثـرات آنتـی اکسـیدانی سـافرانال یک مطالعه پیش بالینی، حساسیت بالاي سلول هاي نوروبلاستوما (N2A).      به مهار رشد و القاي آپوپتـوز به واسـطه سـافرانال را در یـک رفتـار وابسـته بـه غلظت و زمـان نشـان داده اسـت (41).همچنـین سمیت ۰/۱۲  میلی گرم بر میلـی لیتـر ایـن جـزء
زعفــران در رده ي ســلولی ســرطان دهانــه رحــم HeLa گزارش شده است (42). اثر سمیت سلولی یک میلی گرم بـر میلـی لیتـر پیکروکروسین، مونوترپن آلدهید پیشساز سافرانال،
روي سلول هاي سرطانی دهانه رحـم HeLa و TC1
نشان داده شده است (1 ,42).با توجه به جدول 2
در بین کاروتنوئیدها و مونوترپن آلدئیدهاي کلالـه
زعفــران، کروســتین داراي IC50 کمتــري روي
سلولهاي سرطانی مختلف بوده و بنـابراین از سـایر
متابولیتهاي ثانویه ي زعفـران مـوثرتر مـی باشـد
.(37)
ج- خواص ضد سرطانی زعفـران در سـطح
موجود زنده (in vivo ) مطالعـــه اثـــرات ضـــد ســـرطانی زعفـــرا ن و متابولیت هاي اصلی آن در مدل هاي حیوانی، تایید کننده اثر ضد توموري آنها در مطالعات سـلولی و
ملکولی است. در چندین مطالعه اثر کلاله زعفـران و اجزاي مهم آن روي سـرطان پسـتان القـا شـده توسط نیتروز آمین اوره در مـوش هـاي صـحرایی ماده در مراحل پیشگیري و درمان بررسی شـده و نتیجه بیانگر مؤثر بودن آنها در مهار رشد تومورها و کاهش تعداد تومورها میباشد (43).عصاره آبـی
زعفران و کروستین، پیشـرفت سـرطان معـده القـا شده با متیل نیترو نیتروز گوانیدین در رت ها را در یک رفتار وابسته به غلظت، مهار مـی کنـد . جالـب توجه است که در انتهاي آزمایش 20 %از رت هاي سرطانی تیمار شده با غلظت هاي بالاي عصاره آبی زعفران، به طور کامل نرمال بودند و هیچ تومـوري
در گروه تیمار شده وجـود نداشـت (37 ,44 ).بـه علاوه، کروستین، برخی شاخص هاي بیوشـیمیایی شــامل فعالیــت آنتــی اکســیدانتی و لاکتــات دهیدروژناز را در سرم رت معکوس میکنـد (37).
اثرات ضد تومـوري عصـاره زعفـران روي سـرطان پوست در موش ها به واسطه افزایش بقا، اثـر روي سنتز DNA،جلوگیري از کـاهش وزن، تـأخیر در بروز تومور و کاهش تعداد آنها بـوده اسـت (45).همچنین تجویز خوراکی عصاره زعفران بـه میـزان
200 میلی گرم بـه ازاي هـر کیلـوگرم وزن بـدن،رشد تومورهاي آسیت مشـتق شـده از سـارکوماي 180(S_180)، کارسینومای آسیت ارلیخ (EAC) و آسیت هاي لنفوم دالتـون (DLA)را بـه صـورت وابسـته بـه غلظـت مهـار مـی کنـد و طـول عمـر موش هاي سرطانی درمان شده را افزایش می دهـد (46).
اثــر ضــد تومــوري کروســتین و کروســین در مدل هاي حیوانی سرطان هاي ریه، پانکراس و مثانه نیز گزارش شده اسـت (35 ,47 ،48).در مطالعـه اي نشــان داده شــده کــه درمــان طــولانی مــدت آدنوکارســینوماي کلــون در مــوش صــحرایی با کروسین منجر بـه افـزایش بقـا رت هـاي مـاده و کــاهش رشــد تومــور مــیشــود (49). در برخــی مطالعات حیـوانی، LD50 (غلظتـی کـه منجـر بـه مرگ 50 %حیوانات میشود) عصاره کلاله خشـک زعفـران 1/6 و 20/7 گـرم برکیلـوگرم وزن مـوش (50 ،51)و LD50 کروســین 3 گــرم برکیلــوگرم وزن مــوش (52) گــزارش شــده اســت.                                                                                                                                        نتــایج مطالعه اي دیگر حاکی از آن است که غلظت هـاي مـورد اسـتفاده کروسـین در درمـان بیمـاري هـاي مختلف، هیچ اثر سمی روي کبد موش هاي نرمـال نــدارد (53).همچنــین، مطالعــات بــالینی، اثــر محافظتی کروسین در افراد سالم و بیمـاران مبـتلا به اسکیزوفرنی را نشان داده اند (52 ،54).مطالعه مقایسه اي اثرات ضد توموري واکسـن NT (gp96) E7_ DNA/، کروسین و و ترکیب این دو، نشـان داده است که کروسین به تنهـایی، اثـر محـافظتی بسیار بالاتري در مقایسه با واکسن DNA و ترکیب واکســن DNA-کروســین دارد؛ و ایــن اطلاعــات کروسین را به عنوان یک عامل شـیمی -پیشـگیري بسیار مـوثر معرفـی مـی کنـد (55).بـا توجـه بـه تحقیقــاتی کــه تــا بــه امــروز بــر روي خــواص ضدسرطانی کلاله زعفران انجام شده، مکانیسم هاي پیشنهادي برخی از اثرات ضد سـرطانی زعفـران و
متابولیت هـاي فعـال آن در جـدول 3 آورده شـده است. همان طور که بیان شده است عصـاره کلالـه
زعفران و اجزا آن با مکانیسمهاي مختلفی رشـد و تکثیر تومورها را کاهش می دهند. قابل ذکر اسـت که تا کنون هیچ مطالعه بالینی در ارتباط با اثـرات ضدتوموري کلاله زعفران در انسان هـاي مبـتلا بـه سرطان انجام نگردیده است.

نتیجه گیري
امروزه شیوع سرطان در کشورهاي توسعه یافتـه و در حال توسعه به شکل قابـل تـوجه ی، افـزایش یافته است. بسیاري از درمان هـاي رایـج سـرطان مانند شیمی درمانی و پرتودرمانی به علـت اثـر بـر سلول هاي نرمال، عوارض جانبی زیادي را به همراه داشته و ممکن است در بیماران مقاومت به درمان را ایجاد نمایند. لذا شناسایی داروهـاي گیـاهی بـا بیشترین اثر ضدسرطانی و کمترین عوارض جانبی که منجر به افزایش طول عمـر و کیفیـت زنـدگی بیمار سرطانی می شوند از اهمیت ویژه اي برخوردار است؛ بنابراین مطالعات در دهه هاي اخیر پیشـنهاد میکنند که کلاله زعفران و متابولیـت هـاي ثانویـه آن، به علت خاصیت ضد توموري مـوثر مـی تواننـد بـه عنـوان عـواملی طبیعـی ایمـن در پیشـگیري و درمـان انـواع سـرطان هـا بسـیار موردتوجـه قـرار بگیرند.

 

نویسندگان :

ریحانه هوشیار: استادیار بیوشیمی بالینی، گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران (*نویسنده مسئول). ir.ac.bums@hooshyar
سیده الهام مصطفوي نیا: دانشجوي کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران.
سیده زهرا بطحایی: دانشیار بیوشیمی بالینی، گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

 

دسته بندی بلاگ
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پرداخت آنلاین

عضویت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از آخرین پیشنهادها و تخفیف های ما زودتر از بقیه با خبر شوید!
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت