اثر مصرف دم كرده زعفران در دوران بارداري بر وضعيت مادر و نوزادان در موش آزمايشگاهي

admin admin

مقدمه: زعفران در طب سنتي براي درمان تعداد زيادي از بيماري ها استفاده مي شود. با اين همه، شواهد و مداركي مبني بر بروز اثرات سقط كنندگي و ناهنجاري زايي مصرف مقادير زياد زعفران در دوران بارداري وجود دارد. اين مطالعه با هدف بررسي اثرات زعفران در دوران بارداري بر وضعيت مادر و نوزادان انجام شد.

روش بررسي: در اين پژوهش تعداد 20 سر موش سفيد كوچك آزمايشگاهي ماده پس از  جفتگيري و مشاهده پلاك واژينال، بطور تصادفي به دو گروه مساوي تقسيم شدند. در طي كل دوره بارداري تمام حيوانات در شرايط يكسان نگهداري و تغذيه شدند در حاليكه به گروه مورد، دم كرده زعفران با غلظت 0/5 درصد و به گروه شاهد آب معمولي داده شد. وزن مادران باردار در طي حاملگي و پس از زايمان، طول دوره بارداري، تعداد نوزادان، وزن نوزادان در اولين روز تولد، جنسيت و ناهنجاري ظاهري نوزادان بعنوان متغير تعيين شدند.

نتايج: طول دوره بارداري و تعداد نوزادان در گروه مصرف كننده زعفران نسبت به گروه شاهد كاهش معني داري داشت. ميانگين وزن نوزادان گروه مورد بيشتر از گروه شاهد بود. همچنين در 4 نوزاد گروه مصرف كننده زعفران، كوري يك چشم مشاهده شد.

بين دو گروه از نظر تغييرات وزن مادر در طول بارداري و پس از زايمان و نيز در مورد نسبت جنسي نوزادان اختلاف  معني داري وجود نداشت.

نتيجه گيري: اين بررسي نشان داد كه زعفران باعث ايجاد زايمان زودرس و كاهش تعداد نوزادان مي شود كه مي تواند مؤيد اثر سقط كنندگي آن باشد. افزايش وزن نوزاد هنگام تولد و ايجاد ناهنجاري در جنين نيز مي تواند ناشي از مصرف زعفران در دوران  بارداري باشد.

 

واژه هاي كليدي: زعفران، بارداري، نوزاد، ناهنجاري، موش

 

مقدمه 

گياهان، سبزيجات و برخي ادويه جات از قديم در طب سنتي ايران به عنوان دارو استفاده  مي شده اند. در طب قديم، زعفران بعنوان يك داروي مفيد در درمان بسياري از بيماري هاي نظير سياه سرفه، آسم، سرماخوردگي،دردهاي قاعدگي، قاعدگي نامنظم، ناباروري، التهاب، افسردگي، سردرد، گلودرد و تهوع توصيه شده است و به عنوان يك ماده آرام بخش و ضد اسپاسم نيز مصرف مي شود(3 2 1).

در تحقيقات جديد اثرات ضد تشنجي(4)، ضد افسردگي(5) و ضد التهابي(6) زعفران مورد بررسي و تاييد قرار گرفته است. هچنين گزارشاتي در مورد تقويت حافظه و يادگيري(7)، تنظيم ريتم و ضربان قلب(8)، كاهش فشار خون(9) توسط زعفران وجود دارد.                  در مورد اثرات سمي(10) و محافظتي(11،12) و ضد توموري(13) زعفران نيز گزارشاتي منتشر شده است. مصرف زياد زعفران موجب اسهال،خونريزي، تهوع و سرگيجه  ميشود(14). عوارضي مثل شوك آنافيلاكسي و آلرژي نيز براي زعفران گزارش شده است(15،16).

همچنين شواهد و مداركي مبني بر بروز اثرات سقط كنندگي مصرف مقادير زياد زعفران وجود دارد(20،19،17،18) و بر همين اساس گاهي از آن براي پايان دادن به  حاملگي هاي ناخواسته استفاده مي شود. در برخي منابع دوز سقط  كنندهي زعفران 10گرم و دوز  كشندهي آن 20 گرم آمده است(21).

مصرف زياد زعفران(بيش از 5 گرم) كه بسيار بيشتر از ميزان مصرفي در غذاي معمولي است اثر تحريكي روي رحم دارد و سقط آور        مي باشد(20).

با توجه به اثرات زعفران بر  دستگاه هاي مختلف بدن و كاربرد نسبتا زياد زعفران در جامعه به صورت يك ادويه رايج و اينكه گاها از آن براي رفع  حاملگي هاي ناخواسته استفاده مي شود و اين امر مي تواند منجر به نقص احتمالي در جنين شود، اين مطالعه به بررسي اثرات مصرف زعفران در دوران بارداري بر وضعيت مادر و نوزادان موش سفيد كوچك آزمايشگاهي پرداخته است.

روش بررسي 

اين مطالعه بر روي دو گروه 10 تايي از موش هاي سفيد كوچك آزمايشگاهي ماده كه در دامنه وزني 35-25 گرم قرار داشتند، انجام شده است. هر 3 حيوان ماده با 1 حيوان نر در يك قفس قرار داده شدند. پس از جفت گيري و مشاهده توپي واژني بعنوان شاخصي از شروع حاملگي، حيوانات حامله بطور تصادفي به دو گروه مساوي تقسيم شدند و هر حيوان، كه تاريخ شروع بارداريش مشخص بود، در قفس جداگانه نگهداري شد.در طي كل دوره بارداري كه همه حيوانات در شرايط يكسان زندگي از نظر دماي محيط، نور روزانه و غذاي مصرفي نگهداري مي شدند، به گروه مورد غلظت 0/5درصد دم كرده زعفران(تهيه شده از شركت نوين زعفران مشهد) و به گروه شاهد آب معمولي داده شد. همه مادران باردار در روزهاي اول، هفتم، دهم، چهاردهم و هيجدهم، بارداري و پس از زايمان وزن شدند و تاريخ زايمان هر حيوان ثبت گرديد. در روز اول زايمان هر حيوان، تعداد نوزادان آن شمارش و هر كدام از نوزادان به صورت تك تك وزن شده و از نظر ناهنجاري ظاهري در سر، اندام ها و دم(17) مورد معاينه كامل قرار گرفتند و جنسيت آنها مشخص شد. هر مادر به همراه نوزادانش در قفس جداگانه نگهداري شده و پس از 15 روز وضعيت سلامت ظاهري نوزادان مجددا بررسي شد. يافته ها با آزمون هاي آماريT Test (براي وزن نوزادان و طول دوره حاملگي)، Mann– whitney Test (براي تعداد نوزادان) و آناليز واريانس دوطرفه با اندازه گيري تكراري(براي وزن مادران در طول دوره بارداري) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. ارزش 0/05p بعنوان سطح معني دار بودن اختلافات در نظر گرفته شد.

نتايج 

در اين بررسي ميانگين طول دوره بارداري در گروه مورد0/527±18/5 و درگروه شاهد0/486±19/3 روز بدست آمد كه اختلاف معني داري را نشان مي داد(0/0115=p). بيشترين طول دوره حاملگي 20 روز و مربوط به گروه شاهد بود در حالي كه نيمي از  زايمانهاي گروه مورد 18 روزه بودند.

مقايسه نسبت جنسي نوزادان دو گروه با استفاده از آزمون و در گروه شاهد 102/0±18/0 بود كه با آزمونMann-Mann-Whitney اختلاف معني داري را نشان نداد(934/0=Whitney  .(P اختلاف معني داري را نشان نمي داد. در اين   موش هاي سفيد كوچك آزمايشگاهي بعد از زايمان به   بررسي 4 مورد(33/5 درصد) كوري يك چشم در نوزادان گروه دلايل نامعلومي بعضي از نوزادان خود را مي خوردند. حدس زده مورد مشاهده شد، در حالي كه هيچ عارضه اي در نوزادان گروه مي شود نوزادان خورده شده ًاحتمالا نوزادان معيوبي  بودهاند كه شاهد ديده نشد. از اين نظر، مقايسه آماري با استفاده از شانس كمتري براي زنده ماندن داشته اند. نسبت تعداد   Fisher’s Exact Test اختلاف بين دو گروه با 026/0P= نوزادان خورده شده به كل نوزادان تولد يافته براي هر مادر  معنيدار شد.

محاسبه گرديد. ميانگين اين نسبت در گروه مورد267/0±32/0

 

 

 

 

بحث و نتيجه گيري 

بر اساس بافته هاي اين پژوهش طول دوره بارداري و تعداد نوزادان در گروه مصرف كننده زعفران نسبت به گروه شاهد كاهش معني داري داشته است، كه كم شدن تعداد نوزادان ممكن است ناشي از سقط يا جذب تعدادي از جنين ها بوده باشد. اين موضوع مؤيد اثر سقط آوري زعفران در طب قديم ايران(22) بوده و با نتايج تحقيقي كه توسط Sadraei  و همكارانش(19) انجام شده است مطابقت دارد. آنها با بررسي آثار اسانس فرار و يا عصاره هيدروالكلي منتخبي از گياهان دارويي ايران از جمله زعفران بر روي انقباضات عضله صاف ايزوله رحم به اين نتيجه رسيدند كه گياهاني چون زعفران، زرشك و گل ساعتي سبب ايجاد انقباضات نابجاي رحم شده و ممكن است در ايجاد سقط يا زايمان زودرس نقش داشته باشند(19). پيش تر نيز در تحقيقي در همين زمينه تفضلي و همكارانش(17) گزارش كردند كه تعداد جنين هاي جذب شده در گروه حيوانات مصرف كننده محلول 0/2 درصد زعفران درهفته دوم بارداري نسبت به گروه شاهد به طور نسبي بيشتر بوده است. همچنين در تحقيق Salari  و همكاران(18) نيز درصد سقط در افرادي كه با زعفران مواجه بودند نسبت به گروه شاهد بالاتر بود. با توجه به گزارشاتي كه زعفران و تركيب مهم آن كروسين را عامل جذب مجدد آب از حفره سيلوميك و در نتيجه كاهش وزن جنين دانسته اند(23) و با در نظر گرفتن تحقيق Tafazoli  و همكاران(17) انتظار مي رفت زعفران باعث كاهش وزن نوزادان شود، ولي در پژوهش حاضر ميانگين وزن روز اول تولد نوزادان در گروه مورد 1/632 بدست آمد كه از گروه شاهد با ميانگين 1/597 بيشتر بود و بر اساس محاسبات آماري اين اختلاف  معنيدار بود(0/0426=P). اين تفاوت مي تواند ناشي از تفاوت در نحوه بررسي باشد، زيرا در تحقيق Tafazoli و همكاران وزن نوزادان پس از عمل سزارين اندازه گيري شده بود در حاليكه در اين پژوهش، به علت عدم امكان اندازه گيري وزن نوزادان در هنگام تولد، وزن نوزادان در روز اول بعد از زايمان تعيين گرديده است. لازم به ذكر است كه در بررسي حاضر سنگين ترين نوزاد با وزن 2/15 گرم و سبك ترين نوزاد با وزن 1/32 گرم هر دو متعلق به گروه مورد بودند. در نتايج تحقيق Tafazoli و همكاران مواردي از ناهنجاري در اثر مصرف زعفران ذكر شده ولي دو گروه از اين نظر اختلاف معني داري نشان نداده بودند(17). در بررسي حاضر تنها ناهنجاري مشاهده شده مربوط به 4 مورد(5/33%)   از نوزادان گروه مصرف كننده زعفران بود كه در آنها كوري   يك چشم مشاهده شد كه همگي مربوط به چشم راست نوزادان ماده بودند. در گروه شاهد هيچ عارضه اي يافت نشد. با وجود 0/026=P اختلاف  معنيداري در اين زمينه وجود داشت كه نشان داد زعفران مي تواند در طي بارداري اثرات ناهنجاري زايي در جنين از خود بروز دهد.  عليرغم وجود گزارشي مبني بر اثر حفاظتي زعفران و ماده مؤثره آن كروسين بر آسيب DNA توسط متيل متان سولفونات(24)، ناهنجاري كوري يك طرفه و تنها در نوزادان مؤنث موش هايي كه زعفران مصرف كرده بودند نياز به تحقيقات بيشتر خصوصا در زمينه اثرات زعفران بر سيستم ژنتيكي در جريان تكامل جنيني دارد.

سپاسگزاري 

نويسندگان اين مقاله از آقايان دكتر علي محمد عبدلي و سيد محسن ميراسماعيلي مدير و كارشناس مركز تحقيقاتي و درماني ناباروري يزد بخاطر همكاري صميمانه در اجراي اين پژوهش سپاس گزاري مي نمايند.

دسته بندی بلاگ
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پرداخت آنلاین

عضویت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه از آخرین پیشنهادها و تخفیف های ما زودتر از بقیه با خبر شوید!
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت